Evolutie

In de National Geographic van vorige maand staat een verhelderend artikel over evolutie. Op de website zijn de foto’s van het artikel trouwens te bezichtigen.

Neem een oog. Kan je je voorstellen hoe dat is geëvolueerd? Stel dat de lens of het netvlies een fractie anders geplaatst zou zijn, dan zou het oog in zijn geheel nutteloos worden. Hoe moet je je dan voorstellen hoe het oog ontstaan is? Evolutie is echter geen doel op zich, maar een mechanisme. Een oog is niet het einddoel; miljoenen jaren geleden is een visje niet plots op het gedacht gekomen om een oog te beginnen ontwikkelen. Dat maakt evolutie niet gemakkelijker om te begrijpen natuurlijk.

Iets complex als een oog (of een hand, een veer,…) – dat trouwens verre van perfect is, hoe complex het ook is – is ontstaan door telkens kleine simpele stapjes. Eerst was er een lichtgevoelige laag cellen. Die kon zich bij andere diertjes later ontwikkelen tot een meer gebogen laag cellen, tot ze ongeveer rond de binnenkant van een kelk lagen. Het nut daarvan was dat veel beter de richting van het licht kon bepaald worden. Er kwam een lensachtig lichaam voor te liggen, waardoor de ‘eigenaar’ vage beelden kon onderscheiden. De laag cellen die onder de lichtgevoelige cellen lag, begint aan de opening van de kelk te vergroeien, zodat daar uiteindelijk een hoornvlies uit ontstaat. De lichtgevoelige cellen worden een netvlies, er komt een iris,… Telkens kan de eigenaar van het oog wat beter zien. Al die stappen in de ontwikkeling zijn trouwens nu nog steeds te zien bij verschillende diertjes.

Het zijn ook telkens dezelfde genen die verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling. De natuur is zuinig en recycleert. Een proteïne dat bij een ééncellige door zijn kleverigheid kan dienen om voedsel uit zijn omgeving te ‘vangen’, blijkt achteraf perfect om verschillende ééncelligen te laten samenklonteren en uiteindelijk om bij meercelligen de cellen hand in hand te laten lopen en niet in willekeurige klompjes bijeen te hokken.

Ik stel mij voor dat het door de complexiteit van de evolutie zelf komt dat zowat de helft (of hoeveel was het ook al weer) van de mensen er niet (meer) in ‘gelooft’. Terwijl dat laatste zo raar op mij overkomt. Hoe kan je nu niet geloven in dingen die door de wetenschap worden aanzien als zijnde bewezen? Met andere woorden, als het bewezen is, heeft geloof er toch niets meer mee te maken? En toch… de creationisten bijvoorbeeld, geloven dat alles geschapen is door God, zoals we het nu kennen. Nul evolutie dus. Die geraamten zijn door God in de bodem gestopt om ons te verbazen, om ons te pesten,… neem ik dan aan. Door te zeggen dat fossielen zo geschapen zijn en niet een kopie van een ooit levend wezen, ontneem je de evolutietheorie echter direct één van haar bewijsmogelijkheden. Einde discussie dan. Geloven die creationisten dan ook niet in de zwaartekracht? In de Bijbel staat daar bij mijn weten (maar ik heb dan ook nog niet helemaal gelezen…) niets over in, en je kan de zwaartekracht niet zien of niet opvangen. Ieder zijn mening natuurlijk, maar ik vind het toch een verontrustende ahum evolutie…

Advertenties

23 thoughts on “Evolutie

  1. Juist die zwaartekracht maakte dat gelovigen heel lang de aarde als middelpunt van het heelal hebben gezien, alles bewoog zich immers in de richting van het centrum van de aarde. Tja , sommige dingen vragen nu eenmaal wat serieus denkwerk. En een goede subjectieve observatie, want evolutie is een proces dat nog steeds aan de gang is. Grijze vlindertjes in vervuilde steden hebben meer kans te overleven enz. Er ontstaan ook spontaan een hoop nutteloze of schadelijke veranderingen, die verdwijnen op den duur vaak vanzelf.

  2. >> aargh:
    Inderdaad, als ik mij niet vergis is dat ook één van de punten van de creationisten. Voor hen is de mens de culminatie van de schepping. Terwijl wij volgens de evolutieleer niet het eindpunt van de evolutie zijn. Wij evolueren ook nog door.

  3. Interessant dat je dit aankaart, want ik herinner met uit de les biologie van vroeger (zo’n 10 jaar geleden) dat men toen de evolutie van het oog uitlegde als zijnde een “macro-evolutie” en dat het oog er dus plotseling gekomen was.

    Ik snap ook niet goed hoe je creationisme kan aanhangen, maar ik ben dan ook geen adept van het Christelijk geloof. Het mijne heeft ook ontstaansmythes, maar wij zien die veel breder (ik ga die trouwens eens op mijn blog gooien). Trouwens, zoals Rik Torfs gisteren of eergisteren zei in het kleine stukje Terzake dat ik meegepikt heb, het verschil tussen veel monotheïstische geloven bestaat erin dat ze de heilige teksten wel of niet letterlijk nemen – en in het geval van de Katholieke kerk was dat al veel minder letterlijk dan bijvoorbeeld bij de Islam. Toch bleek uit een recente studie dat een redelijk groot deel van de Vlamingen (ik kan me niet meer herinneren om hoeveel procent het ging) geloven dat God de aarde geschapen heeft.

    Maar zoals ik dus al zei, ik snap niet goed hoe men dat dan zo kan verklaren. Er bestaat ergens een opname van een sketch van Bill Hicks, die ging over “dinosaurussen in de Bijbel”. Hij zei daarin dat een schriftgeleerde hem ooit vertelde dat God zelve die dinosaurusskeletten in de grond had gestopt om “het geloof te testen”. Zijn reactie daarop was dat het dan wel echt om een grapjas ging, die God, als hij zich daarmee bezig hield. Stel je voor dat je aan de hemelpoort komt te staan en je gebaseerd op je opinie over dinosaurusbeenderen toegelaten wordt of naar de hel gestuurd.

    Een groot discussiepunt wordt tegenwoordig gevormd door het begrip “theorie”. De meeste mensen snappen niet dat “theorie” in wetenschappelijke kringen verscheidene betekenissen kan hebben en dat de evolutietheorie, hoewel ze imperfect is, veel meer bewijzen bevat dan eender wat. Zelfs de Katholieke kerk zegt steeds meer dat evolutie en het Christelijk geloof wel kunnen samengaan, waarbij God dan de essentie heeft geschapen en evolutie de rest doet. Helaas komen er uit de VS steeds meer stemmen voor creationisme en andere fundamentele opinies, wat ook weer een invloed heeft op onze samenleving.

  4. >> Nathalie:
    Amai, flink postje!
    Zo probeer ik ook mijn wetenschappelijke achtergrond te rijmen met het katholieke geloof; God als soort van drijvende kracht achter het ontstaan van de wereld, mét de bijhorende wetten. Als je zegt dat God de wereld heeft geschapen, dan kan je evengoed stellen dat hij in één moeite door de fysische wetmatigheden en de evolutie ed geschapen heeft…
    Dat het creationisme in de VS stevige voet aan de grond heeft, is op zich al onrustbarend, maar ook in België zijn er mensen die dat geloven…

  5. Ja sorry, ik laat me soms nogal gaan in commentaar, vroeger ging ik vaak in discussie online maar ik vind minder en minder redelijke mensen!

    Tja, die mensen in België zaten dus in die studie vervat. Ik snap het niet goed, maar het is blijkbaar een tendens om terug te gaan naar conservatievere gedachten, wat ik persoonlijk vaak gevaarlijk vind.

  6. >> Nathalie:
    Verontschuldigingen zijn niet nodig… Ik denk dat als mensen onzekerder worden, ze terugvallen op denkbeelden (…) die houvast bieden. Een religie die alles uitlegt wat er uit te leggen valt, geeft mensen een kader om binnen te leven…

  7. Alcyon : dat is inderdaad het “einde van de eeuw”-gevoel, dat nu nog steeds doorloopt. Ik heb vaak het gevoel dat vele mensen liever zelf niet nadenken, wanneer het wat moeilijker wordt en de zekerheden wegvallen. Een broeikas voor extremisme en conservatisme, dat is zeker.

  8. Als ik het goed begrijp is de evolutie van bijvoorbeeld het oog nog steeds bezig en dan vraag ik me toch af hoe dat er in de verre toekomst zal uitzien. Heeft men daar een idee van?
    Stel dat ik dag in dag uit met mijn armen sta te wieken, dat aan mijn kinderen doorgeef, zij op hun beurt aan hun kinderen etc… Komt dan ooit de dag dat heel verre nazaten van me zullen kunnen vliegen?

  9. Smiling : zo werkt het niet : dat is het lamarckiaans evolutiegevoel dat dicteerde dat men zich aanpast aan de omgeving, en zo verder evolueert. Het laatste wat ik ervan gehoord heb ging om mutaties, en dat de best aangepaste wezens hun genen verder doorgaven 🙂

  10. Het is een groot misverstand dat er zoiets als een missing link zou bestaan. Dit gaat er namelijk vanuit dat een verandering over een kortere periode (enige tienduizenden jaren) zou hebben plaatsgevonden. Christenen, creationisten en ID adepten hadden hiermee altijd een “field day”. Immers, het ontbreken van een missing link zou het evolutieverhaal tot een nonsenstheorie maken. Hoe je dan het scheppingsverhaal wel als aannemelijker ziet (wie maakte immers God, en wie was dan weer de schepper van god en wie schiep hem/ haar, enzovoort) is me een raadsel. Evenwel, de evolutie strekt zich uit over miljoenen en miljarden jaren. Wij als mensen van beperkte houdbaarheid kunnen dit concept niet bevatten. Als wij iets fundamenteels niet in ons leven zichtbaar zien veranderen, dan bestaat het niet. Kortom, het willens en weten geloven in een schepping van hogere hand is ridicuul en alleen debet aan het feit dat ons denkvermogen zo beperkt is gebleven en nodig nog wat miljoenen jaren evolutie dient te ondergaan. Zo, dat is ook weer gezegd. Het volgende dat ik graag opgehelderd zou zien is de debiele notie dat mensen de kroon op de schepping dan wel evolutie zou zijn. Wie dat bedacht heeft heeft een steekje los.

  11. >> nederkrant:
    Tja, dat mensen de kroon op de schepping zijn, staat eigenlijk in de eerste hoofdstukken van de Bijbel. God maakte de mens eigenlijk tot rentmeester van de aarde. De mens zou heersen over de vissen, de vogels, enz. Nogal antropocentrisch. Bewust of onbewust, gerelateerd aan het geloof of niet, velen denken nog steeds zo. Hoeveel weerstand heeft Darwin niet opgeroepen toen de consequenties van zijn evolutieleer waren dat wij en de apen gemeenschappelijke voorouders hadden? En nu nog, de mens handelt nog steeds als heerser over de natuur…

  12. evolutieTHEORIE: een theorie is gebaseerd op een hypothese… men is begonnen met een veronderstelling en is dan gaan zoeken naar bewijzen. De zogenaamde bewijzen zijn niet doorslaggevend om deze theorie tot een exacte wetenschap te maken. Naar mijn inziens blijft dit ook een soort religie waar je in moet geloven want waar komt die eerste cel vandaan? Het grote toeval voor het ontstaan van die cel maakt dat je het maar moet “geloven”. Het is dus maar wat je het meest ligt: “geloof in het toeval of geloof in creatie door een hogere intelligentie”.

  13. Het is zinloos om op jouw vertelsels in te gaan Heidi, want dat zou een complexe wetenschappelijke verhandeling worden. Ik volsta met de wedervraag hoe waar en wanneer het bestaan van god dan wel een schepper bewezen is ? En zou je mij daarvan het rapport kunnen doen toekomen ?

  14. >> Heidi, Nederkrant:
    Inderdaad, het is een theorie. En met elke nieuwe ontdekking van een nieuwe dinosaurussoort moeten sommige punten van de theorie misschien bijgestuurd worden. Maar de grote strekking van de theorie blijft wel overeind, en is toch al in zo voldoende mate bewezen, dat je er toch vanuit kan gaan – volgens mij – dat ze voldoende dicht de waarheid benadert. Dat kan je niet zeggen van het creationisme…

  15. @nederkrant: toeval of creatie… als er een hogere intelligentie zou zijn die die eerste cel heeft gemaakt en zodoende een bepaalde evolutie in gang gezet zou hebben, kan ik daar vrede mee vinden… maar het toeval zou zo groot geweest moeten zijn om die eerste cel verkregen te hebben! zo een kansberekening in de wiskunde wordt als onmogelijk beschouwd ! dus is het voor mij ook “geloof” in de evolutietheorie… maar ieder zijn visie natuurlijk!!! met alle respect!!!
    en om het bestaan van god te bewijzen? kun jij eeuwigheid verklaren? kun jij de wind zien? mijn logica is als volgt: achter alle orde zit intelligentie… en niets komt van niets…

  16. Jaja, dus er moet een hogere macht achter zitten, anders kan Heidi er niet mee leven. Kijk Heidi, dat noemen ze nou een geloof dan wel religie. Een volstrekt onbewezen en onbewijsbaar gegeven dwingend bewezen dan wel geëerd en/ of erkent willen zien, want zonder dat kun je niet verder met het leven en stopt het denken. Ik zie die kenmerken niet terug in de wetenschap Heidi, en al helemaal niet in de evolutietheorie. Daar gaan we er juist vanuit dat zaken niet zo zijn als we denken en zoeken niet naar wegen om iets falsificeerbaars toch als bewezen te beschouwen. De evolutietheorie gaat niet uit van zogenaamde onvervreemdbare waarden zoals het God concept. Kortom, de evolutietheorie is geen geloof noch een religie. Nee, geen mens kan de eeuwigheid verklaren. Het niet kunnen verklaren is iets anders dan er een nog irrationelere verklaring (namelijk een hogere macht) tegenover stellen en dan achterover gaan zitten met een air alsof het dan op eens wel verklaarbaar is, of dat het denken daar dus maar moet stoppen. Je bewijst hier onomwonden dat “geloven” slecht is voor onze ontwikkeling. Het theologische concept van een hogere macht dan wel een godheid is wat we noemen een axioma. Een onbewezen maar als grondslag aanvaarde stelling waarop de rest van het kaartenhuis gebouwd is. Het niet aanvaarden dan wel falsificeren van de axioma “God” doet het hele kaartenhuis ineen donderen. Feit wil namelijk dat de theologie niet voldoet aan het basisprincipe van deze filosofie en theorie, namelijk dat axioma’s niet met elkaar in tegenspraak mogen zijn, want anders is een theorie inconsistent. De inconsistenties binnen het concept religie en God zijn zo overdadig aanwezig, ja ze is zelfs gebouwd op deze inconsistenties, dat je het niet als theorie noch als filosofie kunt handhaven.

  17. Amen! wat is het toch zalig dat we een vrije wil hebben en zelf onze spinsels mogen creëren, zelf mogen kiezen wat we geloven en zelfs zelf mogen bedenken wat waarheid is of niet…!!!
    (sorry Alcyon, het was niet de bedoeling om hier een gezellig “onderonsje” te organizeren)

  18. >> nederkrant, Heidi:
    We laten de discussie misschien beter hier eindigen voor het te onaangenaam wordt. Kijk anders ook eens op deze link:
    http://en.wikipedia.org/wiki/God's_Debris
    Op het eind van het artikel staat een link naar de website waar jet het e-book kan afhalen.
    Volgens de schrijver is God omnipotent en heeft hij juist daarom zichzelf vernietigd bij de creatie van het universum in de Big Bang. Hij bestaat echter verder in de kleinste onderdelen van de materie, en is bezig zichzelf opnieuw te assembleren dmv het menselijk ras.
    Los daarvan staat er ook iets in over de evolutietheorie. Gesteld dat een buitenlands ras binnen kweetniethoeveel jaren hier komt opgravingen doen en ze vinden ons keukengerei. Dan kan je ook een evolutietheorie opstellen van simpel aardewerk dat evolueert in tefalpannen en dergelijke. Ik wil maar zeggen, alhoewel ‘geloven’ niet echt van toepassing is op wetenschap, is en blijft de evolutietheorie een theorie, die aangepast wordt als er nieuwe gegevens ontdekt worden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s